Herinneringen & Erfgoed

Sinds 2012 maken we werk van reminiscentie, het stimuleren van (oudere) mensen om spontaan of bewust herinneringen op te halen. Maak hier kennis met ons uitleenaanbod voor woonzorgcentra, dienstencentra en mantelzorgers.

Heb je vragen of suggesties over onze herinneringswerking? Neem dan contact op met Louise Vermeersch.

Wil je een materiaal ontlenen? Ga dan naar onze uitleendienst en volg de stappen.

Dankzij reminiscentie-activiteiten delen bewoners verhalen, ook introverte deelnemers komen soms onverwacht uit de hoek.

Project 'Dieper graven in het geheugen'

De voorbije jaren ontwikkelden Erfgoedcel Brugge en Erfgoedcel TERF beiden een geslaagd aanbod rond reminiscentie. Met het project 'Dieper graven in het geheugen' investeerden ze samen in een participatief en verdiepend traject rond herinneringen en erfgoed in samenwerking met 6 West-Vlaamse woonzorgcentra. Dit met steun van de Vlaamse overheid. In februari 2020 werd het project opgestart met projectmedewerker Veerle Van Buggenhout. Door de coronacrisis werd het project tijdelijk on hold gezet in oktober 2021. Tussen mei 2022 en oktober 2022 werkte projectmedewerker Margot Logier het project af.

Via drie proeftuinen werd gezocht naar mogelijkheden om het uitleenaanbod van de erfgoedcellen te verdiepen en verrijken.

Hiertoe wordt intens samen gewerkt met de ergotherapeuten van de deelnemende woonzorgcentra en zorgde een kennisgroep voor begeleiding, reflectie en evaluatie.

Op donderdag 20 oktober 2022 werden de resultaten van het project gedeeld op een dialoogdag voor de erfgoed- en zorgsector. 

Proeftuin 1: actief aan de slag met de vertelkoffers en huiselijke hoekjes

In deze proeftuin organiseerde projectmedeweker Veerle een aantal welzijnsactiviteiten die voortbouwen op de vertelkoffer ‘Vrije tijd’ (Erfgoedcel TERF) en de Huiselijke Hoekjes (Erfgoedcel Brugge).

Daarbij stonden verschillende vrijetijdsthema’s op het programma: we vierden Roeselare Kermis met een geanimeerde kermisquiz waarbij alle zintuigen werden aangesproken, maakten een reis rond de wereld aan de hand van een koffer souvenirs, schudden onze ledematen los tijdens een fit-o-meter langs de Huiselijke hoekjes en reden de Tour de France in eigen huis. Een aantal van de activiteiten uit deze proeftuin werden uiteindelijk verwerkt in de mijmerdozen (proeftuin 2).

Proeftuin 2: ontwikkeling van mijmerdozen

Reminiscentie is tot op vandaag een methodiek die vooral wordt ingezet door begeleiders in woonzorgcentra. In deze proeftuin wakkerden we op een speelse manier ook een gesprek aan tussen bewoners en hun mantelzorger(s). Hiervoor gingen we aan de slag met thema’s die de bewoners beroeren en een wisselwerking tussen hen mogelijk maken zoals de liefde, een uitstap naar zee of het wielrennen. Verschillende innovatieve werkvormen en methodieken werden hierbij uitgetest. Partners haalden herinneringen op aan hun eigen huwelijksdag met voorwerpen en foto’s uit de mijmerdoos ‘Verliefd, verloofd, getrouwd’, moeder en dochter beluisterden samen het zintuiglijk hoorspel ‘Aan zee’ en dompelden zich onder in gezamenlijke strandherinneringen, of families speelden samen het interactieve bordspel ‘De koers is van ons’.

Met compacte pakketten en een uitgebreide handleiding, hopen wij dat ook mantelzorgers en familieleden in gesprek willen treden rond het verleden. De vijf mijmerdozen (Verliefd, verloofd, getrouwd; Aan zee; De kermis; De koers en De tuin) zijn opgebouwd rond het idee dat mantelzorgers en familieleden deze kunnen gebruiken voor een één-op-één contact, maar zijn net als de vertelkoffers 'Souvenirs' ook te gebruiken in groep.

Je kan de pakketten lenen via onze uitleendienst.

Proeftuin 3: intergenerationeel contact

Vernieuwend in dit project was het opzetten van intergenerationele contacten. Zo ontvingen 4 woonzorgcentra 6 klassen uit het 5de en 6de leerjaar voor een vertelnamiddag van één uurtje. De leerlingen kregen voorafgaand het bezoek een les rond het opzet van de namiddag en uitleg over dementie en erfgoed. Als inleiding werd ook een rondleiding gegeven in het woonzorgcentrum.

Leerlingen en bewoners ontdekten samen de mijmerdozen (uit proeftuin 2). Een gezellige babbel en spontaniteit primeerde en was het hoofddoel van het intergenerationeel contact. Dat de leerlingen aan de hand van de mijmerdozen en de gesprekken met de ouderen ook iets bijleren over het dagelijkse leven van vroeger, was daarbij mooi meegenomen.

De voorbereidende les, het opzet van de vertelnamiddag en de nabespreking vormen samen een lessenpakket waarbij leerkrachten zelf aan de slag kunnen gaan. Woonzorgcentra die interesse hebben om een vertelnamiddag te organiseren kunnen met dit lessenpakket aankloppen bij een school in de buurt.

Dialoogdag: een ontmoeting tussen zorg- en erfgoedsector

Op donderdag 20 oktober 2022 werd het project ‘Dieper graven in het geheugen’ afgerond met een dialoogdag in het teken van herinneringen, erfgoed en ouderenzorg.

Zo’n 65 geïnteresseerden uit de zorg- en erfgoedsector namen deel. In de voormiddag deelden we de projectresultaten en lieten we enkele inspirerende ervaringsdeskundigen uit beide sectoren aan het woord. Na de lunch maakten deelnemers kennis met het nieuwe (en bestaande) uitleenaanbod van Erfgoedcel Brugge, Erfgoedcel TERF en partners. In de namiddag werd een verdiepend keuzeprogramma voorzien dat beide sectoren met elkaar linkt en inspireert om met herinneringen en erfgoed aan de slag te gaan.

We bundelden onze ervaringen en tips voor het gebruik van de mijmerdozen en intergenerationeel contact in een projectrapport. Je kan het hier downloaden.  

Uitleenhoekjes: Huiselijke Hoekjes. Het vertrouwde verleden

Onze uitleenhoekjes bieden woonzorgcentra de kans om op verschillende plekken in het gebouw te herinneren aan kamers van vroeger. Bewoners vinden er – alleen, met een bezoeker of met een begeleider – iets terug van het vertrouwde verleden.

De hoekjes zijn gebaseerd op de reminiscentiekamers die je in sommige woonzorgcentra vindt. ‘Van behangpapier tot koffieservies’ roepen die ruimtes de sfeer van vroeger op. Voor centra die hier geen ruimte voor hebben, bieden de hoekjes een mooi alternatief.

VIER KAMERS

Er zijn vier hoekjes beschikbaar, elk met een eigen thema: de keuken, de slaapkamer, de badkamer en de woonkamer.

Een aangeklede wand, enkele voorwerpen, een fotoalbum en een streepje muziek roepen de tijd van toen op. Een handleiding helpt je als begeleider op weg.

        de keuken

keuken

slaapkamer    

badkamer

woonkamer

EEN VOORPROEFJE



HOE ONTLENEN

Je kan de hoekjes per twee bij ons ontlenen. Welke kamers je daarbij wil combineren, kies je zelf (afhankelijk van de beschikbaarheid). Dit is gratis.

Je kan de hoekjes voor een periode van maximum 2 maanden ontlenen.

  1. Raadpleeg de kalender om te zien welke Huiselijke hoekjes beschikbaar zijn.
  2. Reserveer daarna jouw twee hoekjes via dit formulier.

FILMPJE: PRAKTISCHE OPBOUW HOEKJES

Lig je in de knoop met een van onze hoekjes? Deze instructievideo helpt je bij de installatie.

Uitleenkoffers Souvenirs

De uitleenkoffers ‘Souvenirs. Koffers om herinneringen op te diepen’ werden ontwikkeld voor begeleiders in rusthuizen, woon- en zorgcentra, ziekenhuizen of seniorenverenigingen. Bedoeling is om ouderen in groep te laten praten over verschillende thema’s.

ZES THEMA’S

Op dit moment hebben we zes koffers in ons aanbod. Dit zijn de thema's:

  • religie
  • school
  • sport 
  • vrije tijd
  • werk
  • zorg

Elke koffer bevat een handleiding voor de begeleider, oude filmpjes, foto’s en heel wat voorwerpen van vroeger.

Benieuwd hoe het werkt? Bekijk de algemene handleiding dan al eens online. De sportkoffer heeft een aparte handleiding. Die vind je hier

In december 2021 werd de sportkoffer uitgebreid met twee los te ontlenen sporttassen, ter beschikking gesteld door de Brugse voetbalclubs Cercle en Club Brugge. Dit is een initiatief van Brugge draait om mensen in het kader van Dementievriendelijk Brugge. Lees hier meer over dit initiatief.

EEN VOORPROEFJE

HOE ONTLENEN

  1. Raadpleeg de kalender om te zien welke koffers beschikbaar zijn.
  2. Reserveer daarna jouw koffer via dit formulier.

De koffers zijn gratis bij ons te ontlenen. Je kan de koffers voor een periode van maximum 3 weken ontlenen.

Levenswandeling: al spelend in gesprek over vroeger

Onze uitleenaanbod is opnieuw een stukje rijker: Sinds 1 september 2020 kan je er ook het spel Levenswandeling ontlenen.

Het spel helpt je op een leuke en eenvoudige manier met ouderen in gesprek te gaan over vroeger en elkaar zo op een andere manier te leren kennen. Levenswandeling bestaat uit 90 kaarten, opgedeeld in 6 thema’s:



  • kindertijd
  • geloof & feesten
  • verliefd, getrouwd, kinderen
  • in en rond het huis
  • beroep & vrije tijd
  • mijn dorp & stad
 (c )Erfgoedcel Pajottenland/Zennevallei.

Vragen en foto’s prikkelen de deelnemers om samen herinneringen op te halen. Welke kinderliedjes zijn je bijgebleven? Herinner je je nog je eerste kus? Hoe werden Kerstmis of Pasen bij jou thuis gevierd? Het zijn maar enkele vragen die doen vertellen over hoe het vroeger was.

Levenswandeling is geschikt om zowel binnen de familie – met grootouders, kinderen en kleinkinderen – als in dienstencentra of woonzorgcentra – met mantelzorgers, ouderen met dementie, … – te spelen.

Het spel werd ontworpen door onze collega’s van Erfgoedcel Pajottenland/Zennevallei.

Praktische info

Volg onze projecten rond herinneringen en erfgoed

Lees hier het laatste nieuws over onze reminiscentieprojecten.